Leren waar je maar wil en scholen als centrale ontmoetingsplaatsen. Studenten en scholieren krijgen de sleutel van het gebouw. Ze mogen er alles doen, behalve blijven slapen. Geen verplichte examens en citotoetsen meer. Het zijn enkele ideeën voor het onderwijs van de toekomst die door zes groepen zijn bedacht tijdens de masterclass Onderwijs in beweging op vrijdag 27 november 2020.

Elke groep bedacht een prototype -een model- voor de toekomst van het onderwijs. Het moest haalbaar, uitvoerbaar, betaalbaar, organiseerbaar en duurzaam zijn. Een jury die bestond uit scholieren en studenten, gaf punten op de vijf criteria. De ideeën met de meeste punten werden uitgekozen om meteen mee aan de slag te gaan. Hieronder hebben we de belangrijkste punten uit de pitches van de groepen op een rijtje gezet en vind je links naar de video's van de pitches.

Masterclass Onderwijs in beweging

Jasje Dasje

De jury koos het prototype van Jasje Dasje als eerste oplossing om meteen mee aan de slag te kunnen gaan.

De groep vindt dat je overal kunt leren, dat hoeft niet per se in een schoolgebouw. Scholen zijn volgens Jasje Dasje centrale ontmoetingsplaatsen voor jong en oud. Zo doorbreken zij muren tussen school en maatschappij. Ook wil de groep dat er meer maatwerk komt, gericht op de passie en talenten van de individuele leerling en student.

De functie van het onderwijs is volgens Jasje Dasje het leren en coachen van studenten om de eigen ontwikkeling vorm te geven. De docent is de verbinder/regisseur tussen vakexperts, ontwikkelingen in de maatschappij en het onderwijsprogramma.

'Cijfertjescultuur' is als het aan Jasje Dasje ligt verleden tijd, studenten en scholieren worden beloond in plaats van afgerekend. Er is een goede relatie met de student en scholier en docenten gaan voor prestatie. Het onderwijsprogramma wordt vanuit de eigen interesse van de student/scholier vastgesteld. Hierdoor ontstaat een afwisseling van verschillende onderwijsvormen; hybride, fysiek en online lessen.

Jasje Dasje gaat uit van een leven lang ontdekken, willen en kunnen ontwikkelen waar en wanneer je wilt. Er zijn geen leeftijdsgroepen meer, jongeren en volwassenen leren door elkaar.

Het onderwijs moet er volgens de groep voor zorgen dat leerlingen/studenten zo goed mogelijk voorbereid worden op de steeds sneller veranderende wereld en maatschappij. Daarbij helpt het onderwijs ze om een toekomstbestendige goede weg in te vinden.

Bekijk de video van de pitch van Jasje Dasje

De Knorren

Het prototype van groep De Knorren is door de jury als tweede uitgekozen om meteen mee aan de slag te gaan.

Ook De Knorren willen het onderwijs van de toekomst vanuit de student en leerling bekijken: wat willen zij leren? Hoe willen zij zich ontwikkelen? Niet vanuit de docent, maar het onderwijs studentgericht aanbieden.

De Knorren stellen dat alle scholieren en studenten leergierig zijn, zowel op cognitief als sociaal, sociaal/maatschappelijk niveau. De groep wil dit allemaal aanreiken binnen het onderwijs, zodat de scholier/student zich kan ontwikkelen binnen zijn eigen talenten. Ze kunnen keuzes maken uit het aanbod/de leerstof en zo hun eigen leerweg bewandelen. Uiteraard rekening houdend met verschillende leerstijlen. Een procesbegeleider staat de scholieren/studenten bij. Het onderwijs gaat niet meer uit van het docentrooster, maar van een leerlingenrooster.

Als metafoor gebruiken De Knorren het schilderwerk in verschillende kamers. Dat schilderwerk moet wel van tevoren afgeplakt zijn.

Bekijk de video van de pitch van De Knorren

De Natte tosti’s

Voor groep De Natte Tosti's is het belangrijkste criteria van het prototype dat het onderwijs vooral leuk moet zijn.

De groep wil dit bereiken we door geen jaarklassen meer te vormen en niet meer aan niveaus vast te houden. Studenten en scholieren doen waar ze goed in zijn en ontwikkelen dat.

De groep heeft het plan op een aantal punten 'gecheckt':

  • Wat is het doel? Bereik jouw eigen top.
  • Is het haalbaar? Als voorbeeld noemt de groep het onderwijssysteem uit Canada: kies je eigen vakkenpakket.
  • Is het betaalbaar? Dat is volgens De Natte Tosti's een kwestie van ‘anders organiseren’.
  • Is het organiseerbaar? Geen enkele revolutie is ontstaan na een haalbaarheidsonderzoek.
  • Is het duurzaam? Volgens de groep stoom je kinderen klaar voor de maatschappij op basis van hun eigen talenten.

In plaats van ‘onderwijs genieten’ moet je iedereen laten genieten van het onderwijs.

Bekijk de video van de pitch van de Natte Tosti's

De Groentjes

Als het aan groep De Groentjes ligt krijgen de leerlingen de sleutel van de school. Ze mogen er alles doen, behalve slapen. De groep gaat uit van vertrouwen in de leerling. Kinderen willen van nature leren en ontwikkeling komt van binnenuit. Behoeften van leerlingen zijn leidend. Volwassenen reiken ideeën aan, maar luisteren vooral naar de kinderen.

Over het doel van het onderwijs hebben De Groentjes ook een duidelijk idee. Het onderwijs moet je levensgeluk geven, je moet er de kans krijgen om jezelf te leren kennen, het beste uit jezelf halen en leren van en met elkaar. De school is voor De Groentjes een ontmoetings- en ontwikkelplaats, gekoppeld aan het echte leven. Een plek waar kinderen zich veilig en gezien voelen. De schotten moeten eruit.

De Groentjes vinden dat groepen zich vormen vanuit belangstelling, gelijkwaardigheid, interesse, maar ook niveaus. Verplichte Citotoetsen en eindexamens zijn verleden tijd, tenzij leerlingen dat zelf echt willen. Hierdoor zijn er geen selecties meer. Wat er wel is: laat zien wie je bent, wordt gezien en voel je gezien. Wie ben ik, wat kan ik, wat wil ik, wat is mijn volgende stap?

Over de leraarrol hebben De Groentjes ook een idee. Die rol kan verschillend zijn en is afhankelijk van de behoeften van de leerling. Benader dit van buiten naar binnen. Ga echte dingen doen: bijvoorbeeld aanhaken bij projecten in het bedrijfsleven of organisaties.

Bekijk de video van de pitch van De Groentjes

Coffee to go

De groep Coffee to go heeft een aantal leidende principes bedacht voor het onderwijs van de toekomst:

  • Gemeenschappelijke visie, met de neus dezelfde kant op.
  • Het ontwikkelen van een onderwijscultuur van experimenteren en constant verbeteren, durf te veranderen.
  • Doe dat samen met de leerlingen en docenten, luister naar de behoefte van leerlingen.
  • We doen dit in een hybride vorm van onderwijs, zowel online als offline.
  • We maken gebruik van gamification. We gaan spelenderwijs leren en zorgen voor houvast over hoe je om kan gaan met de vele afleidingen in de digitale wereld. We stimuleren om op te gaan in passies en talenten van studenten. Dit geldt ook voor de docenten: waar krijg je energie van, waar ben je goed in? In plaats van de vakexpert die zijn vak overbrengt.

De Noedels

De Noedels zijn uitgegaan van vertrouwen vanuit onszelf en vertrouwen in de studenten. Ook het potentieel en de nieuwsgierigheid van de studenten kwam aan bod. Verder stelde de groep de vraag: waarom hebben we onderwijs? Zelfontplooiing en maatschappelijke voorbereiding staan voorop bij De Noedels.

De groep stelde een aantal eisen op voor het onderwijs van morgen:

  • Kansen gelijkheid versterken.
  • Nieuwsgierigheid van de studenten naar voren laten komen.
  • Iedereen is welkom in het onderwijs van morgen, dus iedereen is welkom in de maatschappij.

Hoe gaan we dat doen?

  • Geen scholen meer, geen docenten, geen klassen meer.
  • Leerkrachten worden coaches, klassen worden basisgroepen.
  • Leerlingen en studenten van 14 tot 18 jaar leren samen en van elkaar, de coach geeft sturing.
  • We zorgen ervoor dat de maatschappij ook echt binnenkomt, dit doen we door de inzet van bijvoorbeeld vakmensen of ouders.
  • Er is geen splitsing in groepen en/of klassen meer, maar een leergemeenschap, een gebouw in de maatschappij.
  • Weg met toetsen, bouwen aan een persoonlijke leerportfolio waar je trots op bent.
  • We werken vanuit vertrouwen, waarin het potentieel van de student en de nieuwsgierigheid naar voren komt.
  • Leerstof vanuit een klassementsysteem bestaat niet meer.
  • Eigen interesse is leidend, leeftijd is niet aan de orde.