Duurzamer reizen in de ambulante zorg: wat werkt in de praktijk?

Kansen voor duurzamer reisgedrag

Medewerkers in de zorg werken onregelmatige diensten, reizen tussen locaties en moeten vaak snel kunnen schakelen. Dan voelt de auto al snel een logische keuze. Maar waar liggen wél kansen om duurzamer te reizen? Tijdens de sessie deelde Goedopweg de uitkomsten van het praktijkonderzoek met GGz Centraal. Daarna gingen zorgorganisaties samen aan de slag met de vraag: welke gedragsinterventies kunnen werken in de praktijk?

*Bron: Milieu Platform Zorgsector, Vervoer; Draaiboek Duurzame Mobiliteit voor intramurale zorgorganisaties.

Praktijkonderzoek GGz Centraal

Samen met GGz Centraal onderzochten we hoe medewerkers reizen en wat hun keuze voor de fiets of het openbaar vervoer beïnvloedt. Wat helpt daarbij? En wat houdt juist tegen? Voor dit onderzoek gebruikten we onze Anders Duurzaam Reizen Aanpak (ADA). Met deze aanpak brengen we in beeld wat reisgedrag bepaalt en waar kansen liggen om bij te sturen. We verzamelden gegevens met de mobiliteitsscan, een aanvullende enquête, acht diepte-interviews en bestaande data. 

Wat bepaalt het reisgedrag van zorgmedewerkers?

Niet iedere medewerker maakt dezelfde afweging.  

• Voor medewerkers in de directe zorg is betrouwbaarheid heel belangrijk. Zij werken met overdrachten, behandelingen en afspraken met cliënten. Vertraging heeft dan direct gevolgen voor hun werkdag. De auto voelt daardoor vaak als de veiligste keuze. Voor medewerkers in de crisisdienst geldt dat nog sterker: zij moeten snel kunnen vertrekken.  
• Kantoor- en stafmedewerkers hebben vaak meer ruimte in hun rooster. Voor hen zijn de fiets of het openbaar vervoer daarom vaker een optie. Voor medewerkers in de directe zorg wegen reistijd, zekerheid en praktische haalbaarheid vaak zwaarder.  
• Nieuwe medewerkers of collega’s die van locatie wisselen, kijken vaak opnieuw naar hun reis. Juist dan is er ruimte voor andere keuzes. 

Ook praktische zaken spelen mee. Denk aan spullen meenemen, reizen tussen locaties en werk combineren met zorgtaken of gezinstaken thuis. Het openbaar vervoer wordt dan vaak als minder handig gezien. Het kost meer tijd, voelt minder betrouwbaar en is soms duurder.  

Bij de fiets zijn afstand, slecht weer en veiligheid belangrijke drempels. Tegelijk zien medewerkers ook voordelen. Fietsen geeft beweging, frisse lucht en een moment om na het werk het hoofd leeg te maken. 

Van gedragsbepalers naar passende interventies

Tijdens de sessie keken we naar de volgende stap: als je weet wat gedrag bepaalt, welke interventies passen daar dan bij?  

Door te kijken naar factoren als omgeving, weerstand, competenties en motivatie, kun je gerichter sturen op het gewenste reisgedrag. Deelnemers maakten samen die stap naar de praktijk, ook voor hun eigen organisatie. Een paar ideeën uit de sessie: 

• Inspelen op de omgeving en sociale norm: maak duurzaam reizen al zichtbaar vóór de eerste werkdag, bijvoorbeeld in vacatures, arbeidsvoorwaarden en onboarding 
• Inspelen op gewoonte en verandermomenten: gebruik natuurlijke momenten, zoals een verhuizing of nieuwe werklocatie, om medewerkers het OV te laten proberen 
• Inspelen op praktische drempels in de omgeving: kijk naar slimme oplossingen voor het laatste stuk van de reis, zoals een deelhub bij de bestemming 
• Inspelen op motivatie en weerstand: stimuleer fietsen met beloningsacties of door samen fietsen makkelijker te maken voor medewerkers die liever niet alleen in het donker fietsen  

Zelf aan de slag?

Werk je in de ambulante zorg en wil je zelf stappen zetten richting duurzamer reisgedrag van je medewerkers? Goedopweg helpt je met een mobiliteitsscan, advies op maat en begeleiding bij de vervolgstappen. We kennen de uitdagingen van de sector en kijken samen naar wat wel kan.  

Samen optrekken met andere zorgorganisaties?

Je hoeft het niet alleen te doen.  Organisaties die al stappen zetten, komen samen in de intervisiegroep duurzame mobiliteit in de zorg. Daar deel je ervaringen, leer je wat werkt in de praktijk en vertaal je inzichten naar concrete acties. We kijken samen of aansluiten een goede volgende stap is.